شرایط توبه در قانون مجازات اسلامی
شرایط توبه در قانون مجازات اسلامی
شرایط توبه در قانون مجازات اسلامی



تاریخ انتشار : 19:38 1397/9/17


در بعضی از جرائم تعزیری فرد مجرم می تواند با توبه کردن به شرط آنکه توبه او مورد قبول قاضی قرار گیرد از مجازات رهایی یابد یا خود را مستحق تخفیف مجازات کند. در ماده ۱۱۵ قانون مجازات اسلامی آمده است:

در جرائم تعزیری درجه شش، هفت و هشت چنانچه مرتکب توبه نماید و ندامت و اصلاح او برای قاضی محرز شود، مجازات ساقط می شود. در سایر جرائم موجب تعزیر دادگاه می تواند می تواند مقررات راجع به تخفیف مجازات را اعمال نماید. (ماده ۱۱۵ ق.م.ا)

نکات توبه:

۱-توبه در خصوص کسانی که مشمول قوانین تکرار جرم می باشند قابل قبول نیست(تبصره ۱ ذیل ماده ۱۱۵ ق.م.ا)

۲- دیه، قصاص، حد قذف و محاربه با توبه ساقط نمی گردد. (ماده ۱۱۶ ق.م.ا)

۳- یکی از خطرهای مساله توبه این است که اگر در هر مرحله ای ثابت شود که فرد واقعاً توبه نکرده است بلکه تظاهر به توبه کرده است، مجازات نه تنها اعمال می شود بلکه در جرایم تعزیری حداکثر مجازات پیش بینی شده در قانون لحاظ می شود. به طور مثال اگر کسی عضو گروهی باشد که قصد آن گروه اقدام علیه امنیت کشور باشد و به موجب ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی که مجازات آن را ۶ ماه تا ۵ سال تعیین کرده است به یک سال حبس محکوم شود اما توبه نماید تا به این طریق مجازات حبس ساقط شود، در صورتیکه چند سال بعد اثبات شود که توبه او ظاهری بوده است این بار او به ۵ سال حبس( حداکثر مجازات تعیین شده در ماده ۴۹۹) محکوم می شود. این بحث در ماده ۱۱۷ قانون مجازات اسلامی به شرح ذیل آمده است:

«در مواردی که توبه مرتکب، موجب سقوط یا تخفیف مجازات می گردد، توبه، اصلاح و ندامت وی باید احراز گردد و به ادعای مرتکب اکتفاء نمی شود. چنانچه پس از اعمال مقررات راجع به توبه، ثابت شود که مرتکب تظاهر به توبه کرده است سقوط مجازات و تخفیفات درنظر گرفته شده ملغی و مجازات اجراء می گردد. در این مورد چنانچه مجازات از نوع تعزیر باشد مرتکب به حداکثر مجازات تعزیری محکوم می شود.»

۴- متهم می تواند تا قبل از قطعیت حکم، ادله مربوط به توبه خود را حسب مورد به مقام تعقیب یا رسیدگی ارائه نماید. (ماده ۱۱۸ ق.م.ا) همچنین چنانچه دادستان مخالف سقوط یا تخفیف مجازات باشد، می تواند به مرجع تجدیدنظر اعتراض کند.(ماده ۱۱۹ق.م.ا)

۵- در خصوص مجازات های حدی نیز قانون گذار در ماده ۱۱۴ قانون مجازات اسلامی به شرح ذیل تصمیم گرفته است

« در جرائم موجب حد به استثنای قذف و محاربه هرگاه متهم قبل از اثبات جرم، توبه کند و ندامت و اصلاح او برای قاضی محرز شود، حد از او ساقط می گردد. همچنین اگر جرائم غیر قذف با اقرار ثابت شده باشد، در صورت توبه مرتکب حتی پس از اثبات جرم، دادگاه می تواند عفو مجرم را توسط رئیس قوه قضائیه از مقام رهبری درخواست نماید.»(ماده ۱۱۴ ق.م ا)

همچنین در تبصره ذیل این ماده آمده است که توبه محارب قبل از دستگیری یا تسلط بر او موجب سقوط حد است.